راهاندازی و فعالیت کارآمد در یک کسب و کار همواره مستلزم رعایت اصول و مقرراتی است که گاهی عدم توجه به این امور سبب ایجاد تبعات نامطلوبی خواهند شد؛ یکی از این امور ثبت اطلاعات و داراییهای کسب و کار است؛ گاهی ثبت اطلاعات الزام قانونی دارد، مانند ثبت برخی صورتجلسات شرکتها که حتی عدم اقدام در این زمینه، ضمانت اجرای کیفری دارد؛ گاهی نیز ثبت، اختیاری است ولی عدم اقدام در این زمینه دارایی شرکت یا بنگاه اقتصادی را با خطر مواجه میکند مانند عدم ثبت علامت تجاری که ممکن است توسط شخص دیگری ثبت شود و استفاده ما از آن را با چالش مواجه کند. مستندسازی و حمایت از داراییها ارتباط نزدیکی با امور ثبتی دارد؛ در این نوشتار به دو مقوله ثبت شرکتها (نظیر ثبت تأسیس یا تغییرات) و همچنین ثبت مالکیتهای فکری (نظیر علامت تجاری، طرح صنعتی، اختراع و مدلهای مصرفی) پرداخته شده است.
ثبت داراییهای فکری در مرکز مالکیت معنوی
مالکیت فکری به دو دسته کلی مالکیت صنعتی و مالکیت ادبی و هنری (copyright) تقسیم میشود؛ از مهمترین مصادیق مالکیت صنعتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
امور ثبت علامت تجاری
یک علامت تجاری، نشانهای متمایزکننده است که محصولات یا خدمات مشخصی که بهوسیله شخص یا اشخاص حقیقی یا حقوقی، تولید یا فراهم شده را قابل شناسایی میکند و اجازه میدهد تا مشتریان، این کالاها و خدمات را از کالاها و خدمات دیگر متمایز سازند. در عرف به علامت تجاری، برند یا لوگو نیز گفته میشود.
امور ثبت طرح صنعتی
طرح صنعتی به عنوان یکی از مقولههای مالکیت فکری، صرفاً به ماهیت زیبایی شناختی و تزئینی یک محصول اشاره دارد و صرفاً مربوط به شکل و ظاهر یک محصول است. علیرغم اینکه محصول ممکن است ویژگیهای فنی و نوآورانه نیز داشته باشد، ولی اساساً طرحهای صنعتی از ابعاد فنی و عملکردی آن متفاوت است؛ مانند شکل ظاهری یک خودرو
امور ثبت اختراع
اختراع، نتیجه فکر فرد یا افراد است که برای اولین بار فرآیند یا فرآوردههای خاص را ارائه میکند و مشکلی را در یک حرفه، فن، فناوری، صنعت و مانند آنها حل مینماید.
گواهینامه ثبت اختراع حقی انحصاری است که برای یک محصول یا یک فرآیند به فرد مخترع از طرف دولت اعطا میشود که این اختراع، یک راه حل فنی جدیدی را برای حل یک مشکل یا مسئله پیشنهاد میکند.
بنابراین در حالت کلی افراد قبل از هرگونه اقدام قانونی و حقوقی، باید حتماً به نکات حقوقی آن توجه نمایند و از مشاوره متخصصین این حوزه استفاده و سپس برای گذراندن مراحل قانونی ثبت اختراع، اقدام نمایند.
امور ثبت مدلهای مصرفی (اختراعات کوچک):
مدل مصرفی، اختراعی است که از جنبه گام ابتکاری از سطح پایینتری برخوردار است، مانند درب بازکن نوشابه خودکار. یک مدل مصرفی حقی انحصاری است که برای یک اختراع کوچک اعطا میشود و اجازه میدهد که دارنده حق، دیگران را از استفاده تجاری اختراع حمایت شده بدون اجازه او برای یک دوره زمانی محدود منع کند. تعریف این حق میتواند از کشوری به کشور دیگر متفاوت باشد (البته در جاییکه چنین حمایتهایی قابل دسترس است)، مدل مصرفی شبیه یک حق اختراع است؛ در واقع، مدلهای مصرفی بعضی اوقات تحت عنوان اختراع کوچک یا پتنت نوآوری نامیده میشوند.
با توجه به موقت بودن مصادیق مالکیت صنعتی، دقت در تمدید آنها نیز اهمیت دارد. در غیر اینصورت این داراییها از بین خواهند رفت.